مظلوم از حد نبرد و در خبر آمده كه چون مشركان هجو پيغمبر ( ص ) كردند صحابه را فرمود كه ما منع الذين نصروا رسول اللَّه بسيوفهم ان ينصروا بالسنتهم چه منع مىكند كسانى را كه رسول خدا را بشمشيرهاى خود نصرت كردند از آنكه بزبانهاى خود او را نصرت دهند و حسان و ابن رواحه گفتند يا رسول اللَّه ما اين كار را كفايت كنيم آن حضرت فرمود كه اهجوهم روح القدس معكم و به رواية ديگر حسان را گفت اهج المشركين فان جبرئيل معك هجو مشركان بگو كه جبرئيل با تست و به روايت ديگر قل و روح القدس معك و كعب بن مالك روايت كرد كه پيغمبر حسان را گفت كه اهجهم فو الذى نفسى بيده لهو اشد عليهم من التبل هجو اهل شرك كند كه به حق آن كسى كه نفس من بيد و فرمان او است كه آن سختتر است بر ايشان از تير و اين هر دو حديث را بخارى و مسلم در صحيحين آورده‌اند و شعبى آورده كه ( كان ابو بكر يقول الشعر و كان عمر يقول الشعر و كان عثمان يقول الشعر و كان على شعر الثلاثة ) و ديوان اشعار امير المؤمنين ( ع ) معروف و مشهور است در ميان انام پس اگر چه حق سبحانه جل ذكره در آيهء كريمهء وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ شعرا را كه سبحان بحر شعرند جمع ساخته و كمند لام استغراق در گردن انداخته گاه در غرقاب بيحد و غايت غوايت مىاندازد و گاه تشنه لب در وادى حيرت و ضلالت سرگردان ميسازد اما بسيارى از ايشان بواسطهء عمل صالح و صدق ايمان در زورق امان * ( إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * نشسته‌اند و بوسيلهء بادبان * ( وَذَكَرُوا اللَّه كَثِيراً ) * بساحل خلاص و ناحيهء نجات پيوسته و نعم ما قيل شاعران را گر چه غاوى خواند در قرآن خداى هست از ايشان هم به قرآن ظاهر استثناى من * ( وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا ) * و زود باشد كه بدانند آنان كه ستم كردند بكفر و افترا و هجو پيغمبر ( ص ) يا نسبت شعر و كهانت به آن حضرت كه بعد از موت * ( أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ ) * بكدام مكان باز خواهند گشت مراد آنست كه منقلب ايشان دوزخ خواهد بود و اين تهديد شديد و عظيم است مر ايشان را به جهت آنچه از سيعلم مفهوم ميگردد و از وعيد بليغ و آنچه در * ( الَّذِينَ ظَلَمُوا ) * معلوم ميگردد از تفسير كفر بظلم و اطلاق و تعميم و در * ( أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ ) * از ابهام و تهويل يعنى مال ايشان به عذاب شديد و بعقاب اليم خواهد كشيد از نيران و جحيم كه به هيچ وجه ايشان را روى نجات نباشد بلكه دايم در آنجا معذب باشند و هرگز خلاص نشوند نعوذ باللَّه منها و من غضب اللَّه سورة النمل مكيست و عدد آيات آن نود و پنج است و نزد حجازى نود و چهار پيش بصرى و شامى نود و سه نزد كوفى و اختلاف آن در دو آيتست و أُولُوا بَأْسٍ شَدِيدٍ كه حجازيست من قوارير كه غير كوفى ابى بن